E-Tipitaka+ (ค้นหาพุทธวจน)

วิเคราะห์โดย Getfullapps

ในบ้านที่ใช้แท็บเล็ตหรือโทรศัพท์ร่วมกัน ผมมอง E-Tipitaka+ เป็นเครื่องมือที่เหมาะกับการหยิบมาใช้ตามคำถามของแต่ละคน มากกว่าแอปที่ทุกคนต้องอ่านตามลำดับเดียวกัน เด็กอาจเปิดหาคำที่ได้ยินจากผู้ใหญ่ ส่วนผู้ใหญ่ใช้ตรวจสอบข้อความก่อนนำไปคุยกันต่อ จุดสำคัญคือการอ่านร่วมกันยังต้องอาศัยคนช่วยตั้งคำถามและอธิบายบริบท แอปช่วยค้น แต่ไม่ได้จัดวงสนทนาแทนครอบครัว

ใช้ร่วมกันได้ แต่ควรแยกเป้าหมายการอ่าน

เมื่อหลายคนใช้เครื่องเดียวกัน ผมแนะนำให้เริ่มแต่ละครั้งด้วยคำถามที่ชัด เช่น ต้องการตรวจสอบถ้อยคำที่จำมา หรือกำลังหาข้อความเกี่ยวกับประเด็นหนึ่ง วิธีนี้ช่วยให้คนถัดไปไม่ต้องเดาว่าผลการค้นก่อนหน้าเกี่ยวข้องกับอะไร และลดโอกาสที่บทสนทนาจะกระโดดจากคำหนึ่งไปอีกคำหนึ่งโดยไม่มีจุดหมาย หากใช้เพื่อเตรียมคุยกันในบ้าน ให้ตกลงก่อนว่าจะค้นเพื่อหาข้อความต้นทาง ไม่ใช่เพื่อเอาผลลัพธ์ไปตัดสินว่าใครในครอบครัวถูกหรือผิด

อีกข้อที่ควรทำคือแยก “สิ่งที่ค้นพบ” ออกจาก “ความหมายที่เราเข้าใจ” เมื่อผู้ใช้คนหนึ่งเจอข้อความที่ดูตรงกับเรื่องในชีวิตประจำวัน ผมจะชวนให้ทุกคนอ่านบริบทและถามต่อว่าข้อความนั้นกำลังกล่าวถึงอะไร แทนการยกประโยคเดียวมาเป็นคำตอบทันที การแยกสองขั้นนี้มีประโยชน์เป็นพิเศษเมื่อผู้ใช้มีพื้นความรู้ต่างกัน เพราะช่วยให้เด็กหรือผู้เริ่มศึกษาไม่ต้องรับภาระตีความเกินกว่าที่เข้าใจ

การเตรียมเครื่องก่อนส่งต่อให้คนอื่น

ผมจะไม่สมมติว่าแอปมีระบบโปรไฟล์หรือการควบคุมการใช้งานในครอบครัว ดังนั้นการประสานงานบนเครื่องร่วมกันควรทำแบบง่าย ๆ ด้วยตัวผู้ใช้เอง เช่น บอกกันว่ากำลังค้นคำใด จดคำถามไว้ก่อนส่งเครื่องต่อ และปิดหรือออกจากหน้าที่ไม่ต้องการให้คนถัดไปเข้าใจผิดว่าเป็นประเด็นเดียวกัน วิธีนี้ไม่ได้เพิ่มความสามารถให้แอป แต่ช่วยให้การใช้ร่วมกันเป็นระเบียบขึ้นโดยไม่พึ่งฟังก์ชันที่อาจไม่มี

ถ้าเครื่องเป็นของส่วนตัวแต่ใช้ค้นข้อมูลสำหรับวงสนทนา ผมแนะนำให้เก็บบันทึกแยกจากการค้นในแอป เช่น เขียนคำค้นและเหตุผลที่เลือกคำนั้นไว้ในสมุดหรือเครื่องมือจดบันทึกที่คุณใช้อยู่แล้ว ประโยชน์คือเมื่อต้องกลับมาคุยกันอีกครั้ง คุณจะจำได้ว่ากำลังตรวจสอบอะไร ไม่ต้องเริ่มค้นใหม่จากความทรงจำอย่างเดียว และคนอื่นก็เห็นเส้นทางการคิดแทนที่จะเห็นเพียงข้อความปลายทาง

อายุที่เข้าถึงได้ไม่เท่ากับอ่านเข้าใจได้ทันที

แม้แอปมีการจัดระดับอายุประเภท 3+ ผมยังแยกเรื่องความเหมาะสมของการเข้าถึงออกจากความยากของเนื้อหา เด็กเล็กอาจใช้ร่วมกับผู้ใหญ่เพื่อค้นคำหรือดูข้อความที่กำลังพูดถึง แต่คำศัพท์และแนวคิดบางอย่างต้องอาศัยการอธิบาย การเปิดให้ดูได้ไม่ได้แปลว่าทุกคนจะเข้าใจความหมายหรือบริบทด้วยตัวเอง และไม่ควรคาดหวังให้แอปเป็นผู้สอนแทนผู้ปกครองหรือครู

สำหรับวัยรุ่นหรือผู้ใหญ่ที่เริ่มสนใจ ผมคิดว่าการให้เขาเลือกคำถามเองแล้วช่วยกันค้นเป็นวิธีที่ดีกว่าการส่งคำตอบสำเร็จรูปให้ เพราะได้ฝึกดูว่าคำที่ใช้ค้นสัมพันธ์กับข้อความอย่างไร หากผลลัพธ์ไม่ตรงใจ นั่นอาจเป็นจังหวะชวนคิดเรื่องคำศัพท์และบริบท มากกว่าจะรีบสรุปว่าไม่มีคำสอนเกี่ยวข้อง การเรียนรู้ลักษณะนี้ต้องใช้เวลา แต่สอดคล้องกับการใช้แอปเป็นเครื่องมืออ้างอิง

ตัดสินใจจากนิสัยการใช้ของคนในบ้าน

ถ้าคนในบ้านชอบตั้งคำถาม ตรวจถ้อยคำ และคุยกันโดยยอมรับว่าต้องอ่านต่อ แอปนี้มีโอกาสเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีสำหรับการศึกษาร่วมกัน แต่ถ้าทุกคนต้องการเนื้อหาที่เรียบเรียงเป็นบทสั้น มีคำอธิบายพร้อม หรือใช้งานได้โดยไม่ต้องค้นซ้ำ ผมจะเลือกหนังสือสำหรับผู้เริ่มต้นหรือสื่อการเรียนที่มีผู้สอนกำกับ แล้วค่อยใช้แอปนี้เมื่อต้องตรวจข้อความเฉพาะจุด การเลือกทางอื่นในกรณีนั้นไม่ใช่ข้อเสียของแอป แต่เป็นการจับคู่เครื่องมือกับความต้องการให้เหมาะกว่า

ถ้าคุณเคยเปิดพระไตรปิฎกแล้วไม่แน่ใจว่าควรเริ่มค้นจากคำไหน E-Tipitaka+ เป็นแอปที่ผมมองว่าน่าสนใจมากสำหรับการค้นหาและเทียบเคียงพุทธวจนจากพระไตรปิฎก จุดเด่นของมันไม่ได้อยู่ที่การทำให้เนื้อหาธรรมะกลายเป็นเรื่องสั้นอ่านง่าย แต่คือการช่วยพาผมกลับไปดูข้อความที่เกี่ยวข้องได้เป็นระบบมากขึ้น เหมาะทั้งกับคนที่ศึกษาพุทธวจนจริงจัง คนทำงานด้านการสอน หรือผู้ใช้ทั่วไปที่อยากตรวจสอบข้อความก่อนนำไปพูดต่อ

แอปนี้อยู่ในกลุ่มหนังสือและข้อมูลอ้างอิง พัฒนาโดย Sutee Sudprasert และเปิดให้ใช้งานฟรี สำหรับผม ความรู้สึกหลังลองใช้คือมันเป็นเครื่องมือค้นคว้าเฉพาะทางมากกว่าแอปอ่านธรรมะทั่วไป เมื่อมีคำหรือประเด็นที่อยู่ในใจ การค้นจากแหล่งอ้างอิงโดยตรงช่วยลดการพึ่งพาคำสรุปที่ถูกตัดตอนออกจากบริบทได้พอสมควร

ภาพรวมการใช้งานในปัจจุบัน

หน้าที่หลักของ E-Tipitaka+ ชัดเจนตั้งแต่เริ่มใช้ นั่นคือช่วยค้นข้อความและนำเนื้อหาจากพระไตรปิฎกมาเทียบเคียงกัน ผมจึงไม่ได้คาดหวังประสบการณ์แบบแอปโซเชียลหรือแพลตฟอร์มอ่านบทความที่มีการแนะนำเนื้อหาใหม่ตลอดเวลา แต่คาดหวังว่าการป้อนคำค้นและการไล่ดูผลลัพธ์จะพาผมไปยังแหล่งอ้างอิงที่ต้องการได้ตรงจุด

ความชัดเจนนี้เป็นข้อดี เพราะผู้ใช้ไม่ต้องเดาว่าแอปมีไว้ทำอะไร หากต้องการค้นคำที่เกี่ยวข้องกับหลักธรรม ตรวจสอบข้อความที่เคยเห็นจากที่อื่น หรือเทียบข้อความหลายตอน E-Tipitaka+ มีทิศทางการใช้งานที่ตรงกับงานเหล่านี้โดยเฉพาะ ผมคิดว่าคนที่ชอบอ่านแบบค้นประเด็นจะเข้าใจคุณค่าของแอปได้เร็วกว่าคนที่ต้องการเปิดอ่านแบบต่อเนื่องตั้งแต่ต้นจนจบ

ในทางกลับกัน ผู้ใช้ใหม่อาจรู้สึกว่าต้องมีคำถามอยู่ในมือก่อนจึงจะใช้แอปได้คุ้ม หากยังไม่รู้ว่าจะค้นอะไร การเปิดแอปแล้วลองแตะไปเรื่อย ๆ อาจไม่ให้ความรู้สึกเพลิดเพลินเท่าแอปธรรมะที่จัดบทเรียนหรือคำอธิบายเป็นลำดับ ดังนั้นผมมองว่าแอปนี้ทำหน้าที่เป็นโต๊ะค้นคว้า ไม่ใช่ครูที่คอยวางเส้นทางการเรียนให้ทั้งหมด

วิธีใช้ให้ได้ผลกว่าการพิมพ์คำเดียว

เคล็ดลับที่ผมอยากแนะนำคืออย่าเริ่มจากการพิมพ์คำกว้างเกินไปเสมอ เช่น หากกำลังสนใจเรื่องความโกรธ ลองคิดก่อนว่าต้องการค้นหาในมุมใด ระหว่างสาเหตุของความโกรธ วิธีสังเกตอารมณ์ หรือผลของการปล่อยให้อารมณ์ครอบงำ การเปลี่ยนคำค้นให้สะท้อนคำถามจริงจะช่วยให้ผลลัพธ์มีประโยชน์กว่าการค้นแบบสุ่ม

อีกวิธีหนึ่งคือใช้แอปเพื่อสร้างเส้นทางอ่านจากคำถามเล็กไปใหญ่ ผมอาจเริ่มจากคำที่จำได้ ต่อด้วยคำที่ปรากฏในข้อความ แล้วค่อยนำคำเหล่านั้นไปค้นซ้ำ วิธีนี้เหมาะกับการศึกษาที่ต้องการเห็นความเชื่อมโยงของศัพท์และบริบท ไม่ใช่เพียงหาเนื้อหาหนึ่งตอนแล้วปิดแอปทันที

ถ้าคุณพบข้อความที่ตรงกับสิ่งที่กำลังศึกษา ผมแนะนำให้จดคำค้นและบริบทที่นำไปสู่ข้อความนั้นไว้ด้วย เพราะการจำเพียงประโยคสั้น ๆ อาจทำให้กลับมาค้นใหม่ได้ยากในภายหลัง แอปมีประโยชน์มากที่สุดเมื่อใช้เป็นส่วนหนึ่งของขั้นตอนอ่าน ตรวจสอบ และกลับมาเทียบเคียง ไม่ใช่ใช้แทนการพิจารณาเนื้อหาทั้งหมด

เหมาะกับสถานการณ์แบบไหน

สถานการณ์ที่เห็นภาพง่ายคือการเตรียมวงสนทนาธรรมะ สมมติว่าผมต้องการพูดเรื่องการยึดติด แต่มีข้อความจากหลายแหล่งที่ใช้ถ้อยคำไม่เหมือนกัน ผมจะเริ่มค้นคำหลักในแอป แล้วดูว่ามีข้อความใดเกี่ยวข้องกันบ้าง จากนั้นจึงเปรียบเทียบถ้อยคำและบริบทก่อนเลือกสิ่งที่จะนำไปพูด วิธีนี้ช่วยให้การสนทนาไม่ยึดติดกับประโยคที่ถูกแชร์ต่อกันโดยไม่รู้แหล่งที่มา

นักเรียนหรือผู้สนใจศึกษาพระไตรปิฎกก็ใช้แนวทางเดียวกันได้ หากอาจารย์หรือหนังสือแนะนำคำศัพท์หนึ่งคำ ผมสามารถค้นคำนั้นเพื่อดูการปรากฏในบริบทอื่น แล้วตั้งคำถามต่อว่าความหมายเปลี่ยนไปตามเนื้อหาหรือไม่ จุดนี้เป็นประโยชน์กว่าการอ่านคำแปลหรือคำอธิบายเพียงชุดเดียว เพราะทำให้ผู้อ่านเห็นว่างานศึกษาต้องอาศัยการเทียบเคียง

สำหรับผู้ใช้ทั่วไปที่ต้องการข้อคิดสั้น ๆ แอปก็ยังมีประโยชน์ แต่ต้องยอมใช้เวลาเพิ่มในการอ่านและตรวจสอบเอง หากคุณต้องการเปิดดูคำคมหนึ่งประโยคแล้วจบในไม่กี่วินาที แอปนี้อาจไม่ใช่ทางเลือกที่สะดวกที่สุด

พัฒนาการของแอปและสิ่งที่ผู้ใช้เดิมควรรู้

แอปเปิดตัวมาตั้งแต่วันที่ 29 กรกฎาคม 2556 และปัจจุบันอยู่ที่เวอร์ชัน 2.5.8 สำหรับผม ตัวเลขเวอร์ชันนี้บอกได้อย่างหนึ่งว่าแอปไม่ได้หยุดอยู่กับรุ่นเริ่มต้น แต่มีการพัฒนาต่อมาเป็นระยะ อย่างไรก็ตาม ผมจะไม่ตีความเกินกว่านั้นว่าเป็นการเปลี่ยนหน้าตาครั้งใหญ่หรือมีฟังก์ชันใดเพิ่มขึ้นโดยเฉพาะ เพราะสิ่งที่ควรยึดเป็นหลักคือประสบการณ์และความสามารถที่มีให้ใช้งานในรุ่นปัจจุบัน

ผู้ใช้เดิมที่กลับมาเปิดแอปอีกครั้งจึงควรเริ่มจากการทบทวนวิธีค้นของตัวเองมากกว่าคาดหวังว่าทุกอย่างจะทำงานเหมือนเครื่องมือค้นหาทั่วไป การค้นพระไตรปิฎกต้องให้ความสำคัญกับคำสะกด รูปคำ และบริบท หากผลลัพธ์แรกไม่ตรงใจ การปรับคำค้นทีละส่วนมักมีเหตุผลกว่าการสรุปทันทีว่าไม่มีเนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

การมีรุ่นปัจจุบันที่รองรับระบบปฏิบัติการตั้งแต่ Android 5.0 ทำให้แอปเข้าถึงผู้ใช้ที่ไม่ได้ใช้โทรศัพท์รุ่นใหม่มากนักได้ ผมมองว่านี่เป็นข้อดีในแง่การใช้งานจริง โดยเฉพาะคนที่มีอุปกรณ์เก่าไว้สำหรับอ่านหนังสือหรือค้นข้อมูลโดยเฉพาะ แต่ประสบการณ์บนเครื่องรุ่นเก่าอาจขึ้นอยู่กับสภาพอุปกรณ์และการจัดการระบบของแต่ละเครื่อง ผู้ใช้จึงควรเผื่อใจเรื่องความลื่นไหลเมื่อเปิดเนื้อหาหรือค้นหลายรอบต่อเนื่อง

ในมุมของผู้ใช้เดิม การอัปเดตแอปไม่ได้มีความหมายเพียงว่าต้องติดตั้งรุ่นใหม่กว่าเดิมเท่านั้น แต่ควรใช้เป็นโอกาสตรวจสอบว่าขั้นตอนการค้นที่เคยทำยังตอบโจทย์หรือไม่ บางคนใช้แอปเพื่อหาข้อความอย่างรวดเร็ว ขณะที่บางคนใช้เพื่อศึกษาเป็นเวลานาน ความคุ้มค่าของรุ่นปัจจุบันจึงขึ้นอยู่กับรูปแบบการใช้งานมากกว่าการมองเลขเวอร์ชันเพียงอย่างเดียว

ข้อดีเมื่อเทียบกับทางเลือกทั่วไป

ทางเลือกที่คนส่วนใหญ่นึกถึงอาจเป็นการค้นผ่านเว็บ อ่านหนังสือดิจิทัล หรือถามจากโพสต์ในชุมชนออนไลน์ วิธีเหล่านั้นสะดวกในบางสถานการณ์ แต่มีข้อจำกัดต่างกัน การค้นเว็บอาจพาไปเจอคำอธิบายหลายแบบจนแยกไม่ออกว่าอะไรคือข้อความต้นทาง การอ่านหนังสือดิจิทัลเหมาะกับการอ่านต่อเนื่อง แต่ไม่จำเป็นว่าจะค้นข้ามประเด็นได้คล่อง ส่วนโพสต์ออนไลน์ช่วยให้เข้าใจภาษาง่ายขึ้น แต่ก็ต้องตรวจสอบที่มาอีกชั้น

E-Tipitaka+ จึงมีจุดยืนที่ต่างออกไป คือเน้นให้ผู้ใช้กลับไปค้นและเทียบเคียงจากพระไตรปิฎกเอง ผมชอบแนวทางนี้เมื่อกำลังตรวจสอบข้อความที่ถูกยกมาอ้าง เพราะไม่ต้องเริ่มจากความเห็นของคนอื่นก่อน จุดแข็งไม่ได้หมายความว่าแอปจะอธิบายทุกประเด็นแทนผู้ใช้ แต่หมายถึงมันช่วยวางแหล่งอ้างอิงไว้ใกล้มือ

ข้อแลกเปลี่ยนคือผู้ใช้ต้องรับผิดชอบการตีความมากขึ้น หากต้องการคำอธิบายร่วมสมัย ตัวอย่างชีวิตประจำวัน หรือบทเรียนที่เรียงจากง่ายไปยาก หนังสือธรรมะสำหรับผู้เริ่มต้นหรือคอร์สออนไลน์อาจเหมาะกว่า ผมไม่คิดว่าควรเลือกแอปนี้แทนทุกทางเลือก แต่ควรใช้มันในจุดที่ต้องการตรวจสอบข้อความและค้นความเชื่อมโยง

สิ่งที่ยังต้องใช้ความอดทน

ความท้าทายสำคัญคือภาษาของพระไตรปิฎกไม่ได้อ่านง่ายสำหรับทุกคน การเจอข้อความจากการค้นไม่ได้แปลว่าเข้าใจความหมายทั้งหมดแล้ว ผู้ใช้ใหม่อาจเห็นผลลัพธ์ที่ตรงกับคำถาม แต่ยังไม่รู้ว่าควรอ่านก่อนหน้าและหลังข้อความนั้นมากเพียงใด ผมจึงมองว่าควรใช้แอปควบคู่กับการอ่านคำอธิบายที่น่าเชื่อถือ หรือพูดคุยกับผู้รู้เมื่อประเด็นมีความละเอียดอ่อน

อีกเรื่องคือการค้นด้วยคำสมัยใหม่อาจไม่ให้ผลอย่างที่คาด หากศัพท์ที่เราใช้ในชีวิตประจำวันไม่ตรงกับถ้อยคำในพระไตรปิฎก วิธีแก้ไม่ใช่การพิมพ์คำเดิมซ้ำหลายครั้ง แต่ลองแตกคำถามออกเป็นแนวคิดที่ใกล้เคียง และสังเกตคำที่ปรากฏในผลลัพธ์เพื่อนำไปค้นต่อ นี่เป็นทักษะที่ต้องฝึก และเป็นเหตุผลที่แอปนี้เหมาะกับคนที่พร้อมอ่านอย่างมีส่วนร่วม

ผมยังไม่แนะนำให้ใช้ผลลัพธ์จากแอปเป็นคำตอบสำเร็จรูปสำหรับการตัดสินใจเรื่องสำคัญในชีวิตโดยไม่พิจารณาบริบท การค้นพบข้อความหนึ่งตอนเป็นจุดเริ่มต้นของการศึกษา ไม่ใช่ใบรับรองว่าการตีความของเราถูกต้องเสมอ หากคุณต้องการคำแนะนำเฉพาะบุคคล การสนทนากับครูหรือผู้เชี่ยวชาญยังมีบทบาทที่แอปทดแทนไม่ได้

ใครควรติดตั้ง และใครควรเลือกทางอื่น

ผมแนะนำแอปนี้กับผู้ที่ต้องการค้นพุทธวจนจากแหล่งอ้างอิงโดยตรง คนที่กำลังทำรายงานหรือเตรียมเนื้อหาสนทนา ผู้ปฏิบัติที่อยากตรวจสอบคำสอน และผู้อ่านที่ไม่อยากพึ่งคำคมซึ่งถูกตัดออกจากบริบท จุดที่น่าสนใจคือแอปเปิดให้ใช้งานฟรี จึงทดลองใช้กับคำถามของตัวเองได้โดยไม่ต้องเริ่มจากการซื้อหนังสือหรือสมัครบริการ

ในทางกลับกัน คนที่อยากได้เสียงบรรยาย บทเรียนสั้น ๆ แบบนำทาง หรือคำอธิบายที่ใช้ภาษาง่ายตั้งแต่ต้น อาจรู้สึกว่าแอปนี้จริงจังเกินไป หากคุณเป็นคนที่อ่านบนหน้าจอเล็กแล้วเหนื่อยง่าย หรือไม่ชอบค้นคำหลายรอบเพื่อทำความเข้าใจประเด็นหนึ่ง การอ่านหนังสือที่จัดโครงสร้างไว้แล้วอาจให้ประสบการณ์ดีกว่า

เรตอายุของแอปอยู่ที่ประเภท 3+ ซึ่งสะท้อนว่าเนื้อหาไม่ได้ถูกวางไว้ในกลุ่มที่มีข้อจำกัดด้านอายุรุนแรง แต่ผมก็ยังคิดว่าผู้ใช้ที่อายุน้อยควรมีผู้ใหญ่ช่วยอธิบายศัพท์และบริบทเมื่อเจอข้อความยาก การมีอายุที่เข้าถึงได้กว้างไม่ได้หมายความว่าทุกตอนจะเหมาะกับการอ่านโดยไม่มีคำแนะนำ

สิ่งที่ควรติดตามต่อจากนี้

เมื่อใช้แอปในระยะยาว สิ่งที่ผมอยากติดตามคือความต่อเนื่องของการปรับปรุงรุ่นใหม่ ความสะดวกของการค้นบนอุปกรณ์หลายลักษณะ และการทำให้ผู้ใช้ย้อนกลับไปยังบริบทที่เกี่ยวข้องได้ง่ายขึ้น โดยไม่เปลี่ยนแกนหลักของแอปจนกลายเป็นเครื่องมือที่ซับซ้อนเกินความจำเป็น สิ่งเหล่านี้เป็นความคาดหวังสำหรับอนาคต ไม่ใช่ข้อสรุปว่ามีฟังก์ชันดังกล่าวอยู่แล้ว

ผู้ใช้ควรสังเกตด้วยว่ารูปแบบการศึกษาของตัวเองเปลี่ยนไปหรือไม่ หากเริ่มจากการค้นคำเดียวแล้วพบว่าต้องเทียบหลายตอน การจดบันทึกคำค้นและประเด็นที่พบจะช่วยให้การกลับมาอ่านครั้งถัดไปมีทิศทางขึ้น หากใช้เพียงเปิดดูเป็นครั้งคราว แอปก็ยังมีประโยชน์ แต่จะไม่แสดงศักยภาพเต็มที่เท่าการใช้เป็นเครื่องมือค้นคว้าประจำ

ปัจจุบันแอปมีคะแนนเฉลี่ย 4.8 จากประมาณ 4.5 พันการให้คะแนน และมีรีวิวราว 1.7 พันรายการ พร้อมยอดติดตั้งมากกว่า 100,000 ครั้ง ตัวเลขเหล่านี้ทำให้ผมเห็นว่ามีผู้ใช้จำนวนไม่น้อยที่มองเห็นคุณค่าของแนวทางนี้ แต่ผมไม่ใช้คะแนนเป็นเหตุผลเดียวในการตัดสิน เพราะความเหมาะสมขึ้นอยู่กับว่าคุณต้องการค้นพระไตรปิฎกจริงหรือเพียงหาเนื้อหาธรรมะอ่านง่าย

โดยสรุป E-Tipitaka+ เป็นแอปหนังสือและข้อมูลอ้างอิงที่ผมอยากแนะนำให้คนซึ่งต้องการกลับไปตรวจสอบพุทธวจนด้วยตัวเอง มันฟรี เข้าถึงได้บนระบบ Android รุ่นค่อนข้างเก่า และมีจุดยืนชัดเจนในการค้นหาและเทียบเคียง ไม่ได้พยายามเป็นทุกอย่างในแอปเดียว จุดแข็งที่สุดคือการเปลี่ยนการค้นธรรมะจากการจำหรือเชื่อข้อความที่ส่งต่อกัน ให้กลายเป็นการกลับไปดูแหล่งอ้างอิงด้วยตัวเอง

ถ้าคุณพร้อมอ่านช้า ๆ ปรับคำค้น และยอมรับว่าการพบข้อความไม่เท่ากับการเข้าใจทั้งหมด ผมคิดว่าแอปนี้คุ้มค่าที่จะมีติดเครื่องไว้ ส่วนคนที่ต้องการบทเรียนสำเร็จรูปหรือคำอธิบายสั้นทันทีควรเลือกเครื่องมือประเภทอื่น แล้วใช้ E-Tipitaka+ เป็นตัวช่วยตรวจสอบในจังหวะที่ต้องการความแม่นยำมากขึ้น